Zachęcamy do zapoznania się ze zaktualizowaną wersją „Przewodnika po regulacjach w zakresie zielonych zamówień publicznych”.

Zmiany w opracowaniu wynikają z przyjęcia rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2026/718 z dnia 20 marca 2026 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1735 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących zrównoważenia środowiskowego w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego obejmujących niektóre technologie neutralne emisyjnie. Przepisy rozporządzenia należy stosować od 30 czerwca br. w odniesieniu do zamówień o wartości równej lub przekraczającej unijne kwoty progowe obejmujących technologię lądowej i morskiej energetyki wiatrowej lub w przypadku zamówień na roboty budowlane i koncesji na roboty budowlane, które tę technologię wykorzystują.

Podstawowym aktem prawnym regulującym udzielanie zamówień publicznych w Polsce jest ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320 ze zm.), która wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi kształtuje procedurę nabywania dostaw, usług oraz robót budowlanych przez zamawiających publicznych i zamawiających sektorowych.

Oprócz tych podstawowych regulacji istnieje szereg kierunkowych aktów prawnych, które tworzą określone obowiązki po stronie zamawiających. Dotyczy to w dużej mierze obszaru zielonych zamówień publicznych. Za pomocą ustaw przeniesiono do krajowego ustawodawstwa przepisy szeregu unijnych dyrektyw, w tym m.in. dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego, czy dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej.

Ponadto w drodze unijnych rozporządzeń, które nie wymagają transpozycji do przepisów prawa krajowego, ustanowiono ramy oznakowania produktów wprowadzanych do obrotu lub oddawanych do użytku, takie jak etykiety energetyczne, etykiety dla opon, jak również określono zasady ustanawiania i stosowania dobrowolnego programu oznakowania ekologicznego Ecolabel. Instrumenty te ułatwiają zamawiającym
uwzględnianie aspektów środowiskowych w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego, zwłaszcza kiedy kierunkowe regulacje sektorowe zobowiązują do zakupu efektywnych energetycznie produktów w ramach zamówień publicznych albo kiedy przepisy w zakresie zamówień publicznych umożliwiają zastosowanie w ramach postępowania określonego oznakowania w ramach opisy przedmiotu zamówienia, kryteriów oceny oferty albo wymagań związanych z realizacją zamówienia. Należy również podkreślić, że w ostatnich latach wzrosła częstotliwość przyjmowania unijnych aktów prawnych, które zawierają regulacje z obszaru zielonych zamówień. Jest to rezultatem intensywnych działań ze strony Komisji Europejskiej, która już w Komunikacie pn. Europejski Zielony Ład z 2019 r. zasygnalizowała, że przedstawi propozycje nowych przepisów i wskazówek dotyczących proekologicznych zamówień publicznych.

Od 2023 r. do unijnego porządku prawnego weszło m.in. rozporządzenie w sprawie baterii i zużytych baterii, rozporządzenie zaostrzające normy emisji CO2 dla nowych pojazdów ciężkich, rozporządzenie w sprawie technologii neutralnych emisyjnie, rozporządzenie w sprawie ram ustalania wymogów dla ekoprojektu na zrównoważone produkty, rozporządzenie w sprawie zharmonizowanych zasad wprowadzenia do
obrotu wyrobów budowalnych rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Przyjęto również nową dyrektywę w sprawie efektywności energetycznej (wersja przekształcona), dyrektywę zmieniającą dyrektywę w sprawie promowania energii ze źródeł odnawialnych oraz nową dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona).

Nowo przyjęte rozporządzenia zawierają przeważnie podstawę prawną do wydania przez Komisję aktów delegowanych albo wykonawczych, które doprecyzują zobowiązania instytucji zamawiających i podmiotów zamawiających w zakresie uwzględniania wymogów środowiskowych. Na szczegółowe regulacje zobowiązujące do uwzględnienia wymogów środowiskowych w ramach poszczególnych elementów postępowania
o udzielenie zamówienia przyjdzie nam zatem jeszcze poczekać. Z kolei w przypadku wspomnianych unijnych dyrektyw, na szczeblu krajowym toczą się prace legislacyjne przenoszące ich przepisy na grunt prawa krajowego.

Mając do czynienia z tak dużą liczbą unijnych i krajowych regulacji, warto dokonać ich usystematyzowania, dzięki czemu zamawiający otrzymają jasną i konkretną informację, jakie wymogi środowiskowe w ramach jakich elementów postępowania mają obowiązek już uwzględniać, jakie obowiązki wejdą w życie wraz z przyjęciem przez Komisję Europejską aktów wykonawczych lub delegowanych, a także jakie dostępne narzędzia i instrumenty można wykorzystać w ramach prowadzonych postępowań o udzielenie zamówienia.

Adwokat Katarzyna Wolny-Tomczyk

609 678 886

k.wolny-tomczyk@ecolegal.pl